ΓΕΝΝΑ
Προετοιμασία γέννας
Από την 6η εβδομάδα η σκύλα θα πρέπει να προσαρμοστεί στον χώρο που θα γεννήσει. Θα πρέπει να είναι ένα χώρος καθαρός, προστατευμένος από κρύο, ρεύματα αέρα και υγρασία ή από καύσωνα. Τα κουτάβια την πρώτη εβδομάδα πρέπει να είναι σε θερμοκρασία 30°C και την δεύτερη από 28°C έως (σταδιακά) 23° C. Θα φροντίσουμε για θερμάστρα ή θερμαντική λάμπα (τις κόκκινες που χρησιμοποιούν στα γουρουνάκια) ή το καλοκαίρι για ανεμιστήρα που θα ανακουφίζει και την μάνα. Ένα κιβώτιο από τάβλες ή νοβοπάν στρωμένο με εφημερίδες που θα αλλάζουμε μόλις λερώνονται θα αποτελεί το κρεβάτι της σκύλας όπου και θα γεννήσει και την «φωλιά» των κουταβιών. Μία σωστή γεννήστρα έχει διαστάσεις από 80Χ120 εκ. έως 100Χ140 εκ. ανάλογα με το μέγεθος της σκύλας. Ο πάτος της πρέπει να είναι σταθερός, ίσως χρειαστεί να πατήσουμε μέσα. Τα πλαϊνά από 25-40 εκ. τόσο όσο να μη μπορούν να βγαίνουν τα κουτάβια, αλλά να μπορούμε να σκύβουμε μέσα. Στη μία πλευρά θα κόψουμε ένα πορτάκι αφήνοντας 10-12εκ από την κάτω πλευρά, αν η σκύλα βγει ενώ θηλάζουν τα κουτάβια θα «ξεκολλήσουν» από τους μαστούς όταν βρουν σε αυτό το εμπόδιο, έτσι δεν θα κινδυνέψουν. Παλιά σεντόνια πετσέτες κουβέρτες κλπ είναι χρήσιμα για την στρωμνή. Στερεώνουμε μία ταυλίτσα 7-8 εκ. γύρο-γύρο σε ύψος 10-12 εκ. από τον πάτο, έτσι αποφεύγουμε να στριμώξει η μάνα κανένα κουτάβι με την πλάτη της στα πλαϊνά. Ας έχουμε μια κούτα ή ένα καλάθι στρωμένο με πανιά, θα βάζουμε από κάτω τους μία θερμοφόρα ή ένα μπουκάλι με ζεστό νερό. Εκεί θα βάζουμε τα νεογέννητα αν η μάνα στις ωδίνες της είναι νευρική και τα πατά ή όταν θέλουμε να αλλάξουμε την στρωμνή.
Από την 58η ημέρα θα χρειαστούμε το θερμόμετρο. Είναι πια ο καιρός να έχουμε όλα τα απαραίτητα της γέννας διαθέσιμα.
Τα απαραίτητα και που θα χρησιμέψουν
Ένα κοφτερό ψαλίδι για το κόψιμο των λώρων αν δεν το κάνει η μάνα. Μία αιμοστατική λαβίδα για το πιάσιμο του λώρου αν η μάνα τον κόψει κοντό (πιθανή ομφαλοκήλη) μέχρι να τον δέσουμε με οδοντόνημα. Betadine. Γάντια μιας χρήσης σε περίπτωση που χρειαστεί να βοηθήσουμε στον τοκετό. Σύριγγες. Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας για την χρήση ή μη οξιτοκίνης. Η οξιτικίνη προκαλεί συστολές και συσπάσεις, έτσι αφ΄ ενός μεν συντομεύει τις παύλες και αφ' εταίρου μετά την γέννα συμβάλει στην αποβολή υπολειμμάτων πλακούντων κλπ. Την χρησιμοποιώ με φειδώ, ποτέ πριν γεννηθεί το πρώτο κουτάβι, μετά από 7 και 12 ώρες από την γέννα του τελευταίου κουταβιού κάνω από μία δόση για να διευκολύνω την υστεροτοκία. Το μέλι σαν τονωτικό και για την υπογλυκαιμία και το ουίσκι σαν καρδιοτωνοτικό μπορούν να φανούν σωτήρια για την μάνα αν δεν υπάρχουν τα κατάλληλα φάρμακα. Ακόμη ας προμηθευτούμε Κορτιζόνη. Έναν αναρροφητήρα υγρών (σαν αυτόν που καθαρίζουν τις μύτες των μωρών). Οινόπνευμα, ο κόλπος δεν είναι άσηπτος οπότε δεν χρειάζονται ιδιαίτερες απολυμάνσεις. Χαρτί κουζίνας. Πολλές εφημερίδες ή χαρτί οντουλέ. Ζυγαριά κατάλληλη για να ζυγίζει με ακρίβεια. Φωτογραφική μηχανή ή κάμερα για αναμνηστικό ή μελέτη. Φακός, αν χρειαστεί να βγει η σκύλα για να λερώσει ή αν αργεί να γεννήσει το επόμενο κουτάβι και την βγάλουμε να κινηθεί για να «κατέβει το κουτάβι» θα πρέπει να την έχουμε υπό πλήρη έλεγχο, μπορεί να γεννήσει έξω. Αν δεν έχετε περιφραγμένο χώρο βγάλτε την μόνο με κολάρο και λουρί.
Σημειωματάριο. Στυλό. Μερικοί εκτροφείς κρατάμε σημειώσεις για το ζευγάρωμα καθώς και για την εξέλιξη της εγκυμοσύνης με μεγάλη τυπικότητα τις τελευταίες ημέρες, σημειώνοντας όχι μόνο θερμοκρασίες συμπτώματα κλπ. αλλά και την ψυχική κατάσταση της σκύλας. Φυσικά το ίδιο κάνουμε κατά την γέννα, αρχίζοντας από την ώρα που πέφτει η θερμοκρασία. Καταγράφουμε την ώρα που γεννιέται κάθε κουτάβι, το φύλο του, το βάρος του, το μήκος του, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του και διάφορες άλλες παρατηρήσεις κατά την γέννα του (προβολή, αν βγήκε ο πλακούντας κλπ)
Τοκετός
Τις τελευταίες 2 έως 10 ώρες οι σκύλες και κυρίως οι πρωτότοκες παρουσιάζουν έντονη ανησυχία, κοφτή ακανόνιστη αναπνοή, μερικές κάνουν εμετό. Όσο πλησιάζει ή ώρα στέκονται όρθιες σαν αμήχανες στην γεννήστρα ή ξαπλώνουν στο πλάι. Οι ωδίνες εμφανίζονται στην αρχή ήπιες για 10 έως 40 δευτερόλεπτα και με ακανόνιστο χρόνο η μία από την άλλη (παύλες). Μία με δύο ώρες πριν τον τοκετό έχουμε ωδίνες κάθε δυόμισι λεπτά. Όσο πλησιάζουμε στον τοκετό οι παύλες είναι συντομότερες οι ωδίνες εντονότερες και με διάρκεια μέχρι και 2 λεπτών. Τι είναι οι ωδίνες, είναι οι συστολές που κάνει η μήτρα προκειμένου να βγουν τα έμβρυα, ξεκινάνε από συγκεκριμένα σημεία της μήτρας για να βγουν τα έμβρυα με σειρά. Οι συστολές αυτές και τα κουτάβια που εξέρχονται συμπιέζουν νεύρα της μήτρας, του κόλπου και του αιδοίου προκαλώντας πόνους. Για την εξώθηση του κουταβιού βοηθούν και οι συσπάσεις των κοιλιακών τοιχωμάτων. Όταν «σπάνε τα νερά» (ρήξη εμβρυϊκών υμένων) η μάνα γλύφει τα γεννητικά της όργανα, σε φυσιολογικές καταστάσεις το πρώτο κουτάβι θα έρθει σε ένα τέταρτο ως μία ώρα, πολύ σπάνια σε δύο. Αν γνωρίζεται πως κυοφορούνται μόνο δύο έμβρυα μπορεί να περιμένετε μέχρι 7 ώρες άλλως θα πρέπει να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας. Οι σκύλες γεννούν συνήθως ξαπλωμένες στο πλάι γλύφοντας την περιοχή, μερικές όρθιες και σπάνια μισοκαθισμένες στα πίσω πόδια. Τα κουταβάκια με η χωρίς τον σάκο τους προβάλουν με το κεφάλι ανάμεσα στα μπροστινά πόδια τους, σπάνια έρχονται με τα πίσω πόδια ή το χειρότερο με τα καπούλια. Η μάνα θα σκίσει τον σάκο, θα κόψει τον λώρο με τα δόντια της θα γλύφει το κουτάβι για να το καθαρίσει, να αποφράξει την αναπνευστική του οδό και με το μασάζ αυτό θα πάρει το κουτάβι την πρώτη του αναπνοή. Θα φάει τον σάκο και τον πλακούντα που περιέχουν πρωτεΐνες, μην την αφήνετε να φάει περισσότερους από 3-4 γιατί θα έχει δυσπεψία, διάρροια ή εμετό. Θα καθαρίσει όλο τον χώρο από τα υγρά και τα αίματα. Κατόπιν θα βάλει το κουτάβι να θηλάσει. Με τον θηλασμό διεγείρεται ο οργανισμός για εξωθήσεις. Αν δεν βγήκε ο σάκος και ο πλακούντας μαζί με το κουτάβι, θα αποβληθεί σε 10 με 15 λεπτά. Κρατάτε σημειώσεις γιατί ένας «σφηνωμένος» πλακούντας μπορεί να εμποδίσει την κάθοδο των άλλων κουταβιών. Μετά την γέννα του πρώτου, η σκύλα ξεκουράζεται και το δεύτερο συνήθως αργεί. Το ευτύχημα είναι όταν έχουμε ένα κουτάβι κάθε 20 λεπτά με μισή ώρα. Κάθε σκύλα έχει τον ρυθμό της, άλλες κάνουν 2-3 μαζί και μετά έχουν μεγάλο καινό. Μια γέννα κρατά από 6 έως 12 ώρες ανάλογα με τον αριθμό των κουταβιών. Μετά τις 12 ώρες όσα έμβρυα δεν έχουν γεννηθεί θα βγουν νεκρά. Έχω ακούσει πάντως περίπτωση που γεννήθηκε ζωντανό μετά από 22 ώρες. Για αρκετές ημέρες θα εξέρχονται κιτρινωπά, ροζ ή σκούρα κόκκινα υγρά από το αιδοίο, είναι φυσιολογικό. Αν δείτε πράσινα ή χαλκοπράσινα και έχουν άσχημη μυρωδιά αποταθείτε αμέσως στον γιατρό σας.
Κατά τον τοκετό αφήστε την φύση να κάνει το έργο της, καθιστέ κοντά της διακριτικά, παρατηρείτε με προσοχή και μην επεμβαίνετε χωρίς λόγο. Αποφύγετε παρουσίες τρίτων.
Πότε επεμβαίνουμε
Όταν η σκύλα από απειρία, σύγχυση ή αδιαφορία δεν φροντίσει το νεογέννητο θα πρέπει αμέσως να σκίσουμε τον σάκο μα τα δάκτυλά μας να καθαρίσουμε με μια πετσέτα το στόμα και τα ρουθούνια του και να το στεγνώσουμε καλά. Αν δεν παίρνει αναπνοή του κάνουμε μαλάξεις στο στήθος, φροντίζουμε να απομακρύνουμε πιθανά υγρά ή βλέννες από τις αναπνευστικές οδούς κρατώντας το και κουνώντας το με το κεφάλι προς τα κάτω, αν δεν έχουμε αναρροφητήρα χρησιμοποιούμε μία σύριγγα 1ml (χωρίς βελόνα) ή ακόμη ρουφάμε με το στόμα μας. Κρατήστε την ψυχραιμία σας, επιμένετε. Με ένα κοφτερό ψαλίδι κόβουμε τον λώρο 2½-3 εκ. από την κοιλιά, βάζουμε Betadine. Δεν χρειάζεται δέσιμο εκτός αν η σκύλα τον έχει κόψει κοντό. Καλμάρουμε την μάνα και βάζουμε το κουτάβι να θηλάσει. Το πρωτόγαλα παρέχει τροφή και αντισώματα. Αν αργεί να έρθει το επόμενο κουτάβι ψηλαφούμε κάτω από το αιδοίο στο πίσω μέρος της κοιλιάς για να δούμε αν όντως έχει κατέβει, αν όχι, μπορούμε να κάνουμε απαλές πιέσεις από τα πλευρά προς την κοιλιά και από πάνω προς τα κάτω, βοηθά περισσότερο αν κάποιος βαστά την μάνα όρθια στα πίσω της πόδια. Αν βρεθείτε χωρίς ιατρική βοήθεια και έχετε την ατυχία μιας δύσκολης γέννας αναγκαστικά θα βοηθήσετε. Σπάνια συμβαίνει να προβάλει λίγο το κουτάβι και να μην εξέρχεται παρά τις εξωθήσεις της μάνας, βάλτε τα γάντια, περάστε τον δείκτη και τον μέσο αριστερά και δεξιά στους ώμους του κουταβιού, στρίψτε το λίγο και τραβήξτε συγχρόνως με τις εξωθήσεις της μάνας. Είναι τόση η χαλάρωση του αιδοίου που τα δάχτυλα σας χωρούν. Προληπτικά χορηγώ αντιβίωση 2 ημέρες προ του τοκετού, κατόπιν συνεννοήσεως με τον γιατρό μου, για να είναι καλυμμένη η σκύλα από μολύνσεις αν χρειαστούν τέτοιες επεμβάσεις.
Εύχομαι όλες οι γέννες των σκύλων σας να είναι εύκολες και να αφήσουν καλούς απογόνους.